Griepvaccinatie onder zorgpersoneel: wat werkt? Een overzicht van de literatuur.

28 mei 2019

De World Health Organisation (WHO) beveelt jaarlijkse vaccinatie tegen het griepvirus onder zorgpersoneel aan. Dit zou bijdragen aan (1) het voorkómen van griep bij de zorgverlener zelf; (2) de continuïteit van de ziekenhuiszorg; (3) patiëntveiligheid (het voorkómen van besmetting van (immuun gecompromitteerde) patiënten). Ondanks de richtlijn van de WHO is wereldwijd de vaccinatiegraad voor het griepvirus onder zorgpersoneel laag. In Nederland lag de vaccinatiegraad in 2014 in de ziekenhuizen gemiddeld op 13% (RIVM). Er is veel onderzoek gedaan naar de attitudes van zorgpersoneel ten aanzien van vaccinatie tegen het griepvirus en interventies om de vaccinatiegraad onder zorgpersoneel te verhogen. Voor een overzicht van redenen waarom zorgpersoneel zich niet laat vaccineren tegen het griepvirus klik hier.

Effect van vaccineren

Influenzavaccinatie blijkt meer dan de helft van influenza infecties te voorkómen bij gezonde volwassenen en bij ouderen (Demicheli et al 2018; Demicheli et al 2018). Er zijn 7 gevaccineerde medewerkers nodig om de besmetting van één patiënt te voorkomen. Een recente review liet zien dat vaccinatie van zorgpersoneel samen hangt met minder griepklachten en lagere mortaliteit bij patiënten (Ahmed et al, 2014). Na vaccinatie is de kans kleiner dat iemand influenza krijgt. Mocht de gevaccineerde persoon toch influenza krijgen verloopt de ziekte vaker milder en zijn de kansen op complicaties kleiner (WHO, 2002). De wetenschappelijke literatuur over de relatie tussen vaccinatie van zorgpersoneel en patiënten uitkomsten laat echter wisselende uitkomsten zien (Thomas et al., 2016). In 2018 bevatte de griepprik niet het griepvirus dat dat jaar de voornaamste veroorzaker was van de griepgolf. Hierdoor was de bescherming van de griepprik niet optimaal. Maar ook zonder een honderd procent match werkt het vaccin gedeeltelijk. Er wordt momenteel gewerkt aan een universele griepvaccin. Een eerste stap hierin is een griepvirus dat een kruisreactie uitlokt (Teijaro & Burton, 2018).

Wat zijn mogelijke interventies om de vaccinatiegraad te verhogen?

In de literatuur worden verschillende interventies genoemd om de vaccinatiegraad onder het zorgpersoneel te verhogen. Van sommige interventies is tevens de effectiviteit onderzocht. Over het algemeen kan gesteld worden dat het verplicht stellen het meest effectief is, echter kleven hier verschillende ethische en juridische bezwaren aan. Sommige interventies hebben op zichzelf geen of weinig effect maar bereiken alleen in combinatie met andere interventies het gewenste effect. Hieronder een overzicht van de meest genoemde interventies in de literatuur.

  • Educatie/wegnemen van misconcepties (zie ook campagne NVZ www.voorkomgriep.nl )
    • Specifiek gericht op zorgpersoneel en niet ‘het publiek’ in het algemeen.
    • Feitelijke informatie rondom effectiviteit van het vaccin en risico’s.
    • Gebaseerd op wetenschappelijk bewijs.
  • Beschikbaarheid van het vaccin verhogen: door middel van mobiele vaccinatie kar/actief naar de mensen toe.
  • Een campagneteam samenstellen met een zo breed mogelijke vertegenwoordiging van verschillende afdelingen/soorten professionals.
  • Benadrukken van sociaal-professionele normen (verantwoordelijk voor patiënt (kwetsbaar) en collega’s (hogere werkdruk)
  • ‘Weiger- verklaringen’ (declination statements), wanneer zorgpersoneel de vaccinatie weigert deze een formulier te laten ondertekenen waarin men verklaart zich bewust te zijn van de risico’s. Hierdoor worden mensen gedwongen om serieus na te denken over redenen om de vaccinatie te weigeren.
  • Actief aanmoedigen door management of gerespecteerde collega’s, waarbij de nadruk ligt op de gezondheid van het zorgpersoneel.
  • Het stellen van een hoog doel: het gewenste percentage vaccinaties hoog stellen.
  • Real time feedback over de vaccinatiegraad.
  • Herinneringen sturen.
  • Beloningen uitdelen (bijvoorbeeld de afdeling met het hoogste percentage krijgt een prijs, ‘kroket voor een prikkie’, fruit etc)

Klik hier voor het gehele literatuuroverzicht en bijbehorende referenties.

0 reacties
Reacties

Nog geen reacties.

Reageer

Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *