Opschalingsplan COVID-19 Ziekenhuizen ROAZ-regio’s Noord-Holland en Flevoland

1 oktober 2020

 Achtergrond – De verwachting is dat COVID-19 de komende periode een aanzienlijke impact blijft hebben op de Nederlandse ziekenhuiszorg en de IC-zorg in het bijzonder. In een landelijk LNAZ-project is daarom berekend welke COVID IC en kliniek-capaciteit er voor de komende drie jaar mogelijk extra nodig is. Voor de combinatie van non-COVID IC en COVID IC zorg zouden landelijk 1700 bedden nodig zijn. De uitbreiding naar 1700 bedden verloopt binnen dit landelijke plan in drie opschalingsstappen en zou naar rato over de acute zorg regio‘s moeten plaatsvinden. Voor Noord-Holland en Flevoland wordt in het plan uitgegaan van maximaal 100 extra COVID IC-bedden en 200 kliniek-bedden. Parallel aan het landelijke traject van het LNAZ is in de regio ook gestart met opschalingsplan COVID-19 voor Noord-Holland en Flevoland. Dit artikel betreft een samenvatting van het regionale project en het regionale opschalingsplan.

Doelstelling – Het doel van het regionale project was om antwoord te krijgen op de volgende vragen: Hoeveel extra COVID-capaciteit op IC en Kliniek kan op welke wijze worden gecreëerd  bij welke ziekenhuizen in Noord-Holland en Flevoland en wat zijn hierbij de randvoorwaarden/risico’s en oplossingsrichtingen?

Werkwijze – Vanuit de Netwerk-bureaus en een aantal betrokken ziekenhuizen is een stuurgroep met 5 bestuurders geformeerd voor de uitwerking van het projectvoorstel en bijsturing tijdens het project. In algemene zin werd voor input het al bestaande medisch coördinatoren-overleg als kernteam ingezet. Waar mogelijk en nodig is (direct en indirect) voor input en draagvlak gesproken met (middels groepsgesprekken/interviews) intensivisten / IC-Netwerken en vanuit alle ziekenhuizen vertegenwoordigers van/met de volgende rollen/functies; verpleegkundig opleiders IC, medisch opleiders IC, IC-verpleegkundigen en capaciteitsmanagers. Hiernaast zijn er voor cijfers verschillende uitvragen uitgezet en is er gebruik gemaakt van desk research. Veel ziekenhuizen hebben voor betrokkenheid intern een enquête uitgezet onder IC-verpleegkundigen en ondersteuners.

Opschalingsplan

Keuze scenario – Uitgangspunt en keuze ziekenhuizen Noord-Holland en Flevoland is om bij een tweede COVID-golf wederom gezamenlijk de daarbij behorende opschaling van IC-en Kliniek bedden te realiseren. In dit kader is gekozen voor een fair-share scenario waarbij COVID-IC-zorg wordt geleverd in Amsterdam UMC, OLVG, Dijklander Ziekenhuis, Noordwest Ziekenhuisgroep, Flevoziekenhuis, Spaarne Gasthuis, Zaans Medisch Centrum, Rode Kruis Ziekenhuis en het Tergooi Ziekenhuis. Amstelland en BovenIJ zouden wat betreft de IC worden ontzien, omdat dit een buitenproportionele impact zou hebben op hun reguliere zorg. Amstelland en BovenIJ zullen bij een toename van het aantal COVID-patiënten in de regio wel klinische COVID-zorg blijven leveren. Het NKI-AvL zal net als eerder regionale ondersteuning voor oncologische patiënten bieden en levert daarom eveneens geen COVID-IC-zorg. De verdeling van de 100 IC-bedden is direct gebaseerd op de (verdeling) de pre-COVID IC capaciteit van deze ziekenhuizen. Voor de verdeling van de 200 COVID-kliniek bedden is uitgegaan van de pre-COVID klinische capaciteit. Op deze manier moeten ziekenhuizen die ‘veel’ IC capaciteit leveren, niet ook buitenproportioneel veel klinische capaciteit beschikbaar stellen. Meer specifiek gaat het in de regio per opschalingsstap om:

  • Stap 1 –17 extra IC-bedden en 34 kliniek-bedden
  • Stap 2 –47 extra IC-bedden en 94 kliniek-bedden
  • Stap 3 –100 extra IC-bedden en 200 kliniek-bedden

 Randvoorwaarden, knelpunten en oplossingenIn het regioplan wordt beschreven wat er voor opschaling nodig en tekort is qua personeel (focus op IC-verpleegkundigen en andere ondersteuners) en materieel (focus op beademingsapparatuur, PBM en sneltesten).

  • Personeel – Voor het realiseren van opschalingstap 1 is het personele tekort relatief beperkt. Deze stap kan structureel worden gerealiseerd, zonder dat de reguliere zorg echt moet worden teruggeschaald (-1%). Vanaf opschalingsstap 2 is er ondanks een aantal al toegepaste interne oplossingen (zoals uitbreiden contracten, inzetten PNIL en gepensioneerden) een aanzienlijk tekort aan IC-verpleegkundigen, IC-ondersteuners/buddy’s en verpleegkundigen voor de COVID-kliniek. Om dit te compenseren zullen voorlopig een aantal aanvullende (nood)oplossingen moeten worden ingezet om meer Fte’s IC-verpleegkundigen te creëren (zoals eerder ratio patiënt:IC-verpleegkundige aanpassen) en zal de reguliere zorg mogelijk tot -25% moeten worden teruggeschaald (om daarmee ondersteuners vrij te spelen voor COVID-IC en –Kliniek). Voor de 3e opschalingsstap is er een zeer groot tekort aan IC-verpleegkundigen, IC-ondersteuners en verpleegkundigen voor de COVID-kliniek. Om dit te compenseren zal de reguliere zorg mogelijk zelfs tot -50% moeten worden teruggeschaald. Dit moet ten alle tijden voorkomen worden, vooral om het personeel niet weer teveel te overbelasten. Voordat deze opschalingstap nodig is zullen COVID-patiënten eerst buiten de regio worden overgeplaatst. Afspraak bij terugschaling reguliere zorg is dat spoed- en semi-spoedzorg te allen tijde doorgang moet blijven vinden. In tegenstelling tot wat landelijk genoemd werd als oplossingsrichting, leverde de uitbreiding van contracten maar relatief weinig extra fte’s/uren op. Toch lijken er op dit vlak nog mogelijkheden te bestaan. Verpleegkundigen zijn veelal parttime werkende vrouwen. Aanbeveling is om met stichting Het Potentieel Pakken en een aantal geïnteresseerde pilot-ziekenhuizen te verkennen wat hier de mogelijkheden zijn. In het plan worden verder nog een aantal aanvullende externe oplossingen beschreven zoals inzet personeel van RAV, defensie of Extrahandenvoordezorg.nl. Bij navraag blijken deze initiatieven individueel echter onvoldoende Fte’s/uren op te leveren.
  • Materieel – Er zijn voor de regio’s bij een eventuele nieuwe piek naar verwachting voldoende beademingsapparaten en PBM voorhanden (al blijft zuinig gebruik PBM wel heel belangrijk). Er bestaat vooralsnog echter een aanzienlijk tekort aan sneltesten. Hier moet landelijke meer druk en sturing op komen. Een onbeperkte beschikbaarheid van sneltesten zal de benodigde personele capaciteit in de kliniek en SEH sterk reduceren (categorie ‘verdacht’ wordt hierdoor verwaarloosbaar). 

Inzet ondersteuners en scholing

Ondersteuners – Voor de invulling van de personele tekorten zetten de ziekenhuizen verschillende soorten ondersteuners in en maken daarbij in het kader van hun taken en scholing grofweg onderscheid in drie afdelingen (COVID IC, Kliniek en SEH) en 3 – 5 functiegroepen. T.o.v. de vorige piek in april zetten ziekenhuizen veel vaker acute en algemene/afdelingsverpleegkundigen in en pas later in de opschaling verpleegkundigen en medewerkers van de OK, verkoever en anesthesie. Deze keuze zal de impact van opschaling op de reguliere zorg langer beperken. 

Behoefte/interesse scholingUit enquêtes die verschillende ziekenhuizen onder de relevante functiegroepen hebben uitgezet blijkt dat voor de korte termijn ongeveer 2/3 van de (potentiele) ondersteuners behoefte heeft aan aanvullende noodscholing. De respondenten gaven hierbij aan behoefte te hebben aan blended learning: met name e-learning, gecombineerd met training klassikaal en on the job/stage. Voor (een oplossing voor) de langere termijn blijkt onder veel algemeen verpleegkundigen een grote behoefte te bestaan aan het volgen van de Opleiding Basis Acute Zorg of verkorte opleiding tot IC-verpleegkundige. Aanbeveling is om gebruik te maken van deze getoonde interesse en te zorgen dat dit regionaal wordt opgepakt door de relevante partijen (ZONN, SIGRA, ROAZ, Opleidingen en ZKH-en). 

Overzicht (nood)scholing – Alle ziekenhuizen zijn begonnen met het organiseren van de noodscholingen voor ondersteuners. Gedeeltelijk wordt hier verder gebouwd op materialen en ideeën die tijdens de vorige piek zijn ontwikkeld. Afspraak is dat alle ziekenhuizen zich zullen inspannen om alle ondersteuners voor 1 januari 2021 te hebben opgeleid. Alle ziekenhuizen lijken gebruik te gaan maken van een vorm van taak en/of functie/rolgerichte blended learning, die ook afhankelijk is van de al beschikbare kennis en ervaring. Met betrekking tot de blended learning zijn er een aantal ziekenhuizen die dit zelf ontwikkelen. In het kader van kennisuitwisseling is in het plan een overzicht opgenomen van een aantal landelijk beschikbare noodscholingen.

Martijn Rhebergen, 29 september 2020

Afbeelding: ZonMw

0 reacties
Reacties

Nog geen reacties.

Reageer

Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *