Wiskundige modellen voor optimalisatie roosters verloskamers Amsterdam

21 september 2018

In opdracht van het ROAZ hebben Netwerk Acute Zorg Noordwest en SpoedzorgNet voor de zomer van 2017 onderzoek gedaan naar toenemende drukte in de geboortezorg in Amsterdam en omgeving. Het aantal weigeringen voor niet- en subacute indicaties (bijvoorbeeld voor pijnstilling) op de verloskamers bleek inderdaad sinds 2016 te zijn toegenomen, vooral door een tekort aan gespecialiseerde obstetrie- en gynaecologie (O&G) verpleegkundigen. Sowieso is afgesproken door de ziekenhuizen in de regio Amsterdam dat in acute (levensbedreigende) situaties bevallende vrouwen nooit geweigerd mogen worden.

Oplossingen

Het onderzoek bracht 3 oplossingsrichtingen naar voren:

    1. Betere spreiding
    2. (Extra) opleiding en functiedifferentiatie
    3. Substitutie

Op al deze vlakken wordt momenteel gewerkt aan oplossingen, maar het zal tijd kosten voordat deze echt effect sorteren. In regionaal verband wordt sinds juli 2017 bijvoorbeeld gewerkt met het digitale ‘Acuut Zorgportaal’ waarin 1e lijns verloskundigen kunnen zien welk ziekenhuis op dat moment verloskundige capaciteit heeft (1. Spreiding). Dit bespaart verloskundigen tijd bij het zoeken en vinden van een beschikbare plek. Hiernaast zijn alle ziekenhuizen in Amsterdam e.o. op dit moment extra O&G-verpleegkundigen aan het opleiden (2. Opleiding), en lopen er in de 1e lijn bijvoorbeeld pilots op het gebied van meconium houdend vruchtwater en cortonen-pathologie (3. Substitutie).

Aanpassen roosters als oplossing

Vanuit verschillende ziekenhuizen bestond er hiernaast behoefte aan de uitwerking van een andere specifieke oplossingsrichting op het gebied van spreiding. De managers van de verloskundeafdelingen gaven aan dat de roosters van verpleegkundigen mogelijk niet altijd goed aansluiten op variaties in het patiënten aanbod. Juist op piekmomenten worden zwangere vrouwen nu soms geweigerd. Onze hypothese was dat als roosters beter kunnen worden afgestemd op patronen in het aanbod, of flexibeler kunnen worden ingericht, dit het aantal weigeringen/stops zou kunnen reduceren.

Project optimalisatie roosters door wiskunde-studenten (bachelor scripties)

Om dit te modeleren en testen heeft Netwerk Acute Zorg Noordwest met Amsterdam UMC (locatie VUmc en AMC) en OLVG (Oost en West) een wiskundig onderzoeksvoorstel uitgewerkt. Het ontwikkelen en testen van wiskundige modellen vergt echter zeer specifieke expertise. Daarom is contact gezocht met het PICA-netwerk: ‘Patient flow Improvement Center Amsterdam’. PICA is het resultaat van de samenwerking tussen het VUmc en de VU onderzoeksgroep OBP (optimalisatie van bedrijfsprocessen) van Prof. dr. Ger Koole van de faculteit exacte wetenschappen (Business Analytics). Van 1 april-30 juni hebben 2 groepjes van 5 wiskunde studenten dit project onafhankelijk van elkaar uitgevoerd voor hun bachelor-scriptie. De 4 deelnemende ziekenhuizen leverden de studenten geanonimiseerde gegevens aan over hun patiënten aanbod (1 jaar data). Het doel en de uitkomst van dit project zou een gericht advies moeten zijn over welk roosteringsmodel het beste past bij de spreiding in het patiënten aanbod van een (specifieke) verloskundeafdeling/ziekenhuis.

Bevindingen

De bevindingen van beide studentengroepen bleken (gelukkig) grotendeels te overlappen, maar weken op bepaalde punten ook iets af. Dit is ook wel logisch en komt door verschillen in interpretatie van de data, aannames of keuze en opbouw van de modellen. De belangrijkste algemene conclusies zijn hieronder weergegeven.

Patronen aanbod

  1. Beide studentengroepen vonden patronen in het patiënten aanbod van alle ziekenhuizen. Bij 3 ziekenhuizen werd een kleine piek in het aanbod op de vrijdag gevonden en bleek het aanbod in het weekend lager dan doordeweeks. Ook over de dag werden er patronen in het aanbod geconstateerd. Bij de meeste ziekenhuizen was het doordeweeks overdag het drukste (piek rond 10u en 14u), gevolgd door de avond en de nacht. Bij 1 ziekenhuis leken deze patronen juist andersom te liggen.

Roosters aanpassen aan patronen

  1. De modellen van beide groepen gaven aan dat kleine aanpassingen van de roosters aan de gevonden patronen in het aanbod voor 3 van de 4 ziekenhuizen mogelijk tot een afname van de weigeringen/stops zou kunnen leiden (afhankelijk van het ziekenhuis en model/groep, gemiddeld tot wel 25% minder weigeringen/stops). Het ging hierbij dan veelal om +1 of -1 verpleegkundige op een bepaald druk of rustig moment of deel van de dag.

Flexibele roosters

  1. Uit de modellen van beide groepen bleek dat de inzet van flexibele verpleegkundigen (met aantal uren van contract flexibel) een aanzienlijk voordeel zou kunnen hebben op de weigeringen van alle 4 de ziekenhuizen (afhankelijk van het ziekenhuis en model/groep, gemiddeld tot meer dan 30% minder weigeringen/stops). Een voorbeeld: een ziekenhuis zou 2 flexibele verpleegkundigen moeten aannemen/hebben die 12 uur flexibel zijn of 3 flexibele verpleegkundigen die voor 8 uur flexibel zijn (24 uur per week).

Vervolg

In algemene zin zijn positieve conclusies: er lijkt verbetering mogelijk. Echter gaat het hier om wiskundige modellen. De praktijk is vaak weerbarstiger. Het is nu dan ook aan de ziekenhuizen om te kijken of zij de resultaten (patronen) herkennen en of het zinvol is om ook in de praktijk hun verpleegkundige (O&G)-roosters aan te passen en te testen in pilots. Wij gaan hierover met hen in gesprek.

Martijn Rhebergen, Netwerk Acute Zorg Noordwest

0 reacties
Reacties

Nog geen reacties.

Reageer

Reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *