ACM verscherpt toezicht op ziekenhuisfusies

5 december 2017

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) gaat fusieplannen van ziekenhuizen strenger beoordelen. De toezichthouder heeft ‘aanwijzingen’ dat fusies leiden tot hogere prijzen voor operaties en andere ingrepen.

Uit een onderzoek van de toezichthouder, dat vandaag wordt gepubliceerd, komt naar voren dat de prijzen bij fusieziekenhuizen de afgelopen jaren relatief meer zijn gestegen dan bij niet-gefuseerde ziekenhuizen.

Het verscherpte toezicht betekent dat de kans op een fusieverbod toeneemt. Voor een fusie hebben ziekenhuizen twee officiële goedkeuringen nodig: een van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa), die controleert of de juiste procedures zijn gevolgd, en een van de ACM, die de fusie toetst aan de Mededingingswet en zo toeziet of er voldoende concurrentie in de regio overblijft.

Ziekenhuisfusies zijn al langer een onderwerp van discussie. Tot nu toe werd nog maar een fusie afgekeurd door de ACM, die tussen het Stichting Albert Schweitzer Ziekenhuis en de Rivas Zorggroep. Een reeks andere ziekenhuisfusies werd wel goedgekeurd.

Kritiek op fusies

Dat kwam de ACM op felle kritiek te staan van de politiek en patiëntenfederatie NPCF, die risico’s zagen voor prijsstijgingen. Ook zorgverzekeraars zijn kritisch, omdat zij hun onderhandelingspositie ten opzichte van ziekenhuizen zien verslechteren. De marktmacht van een fusieorganisatie is immers groter dan van twee ziekenhuizen afzonderlijk.

De NZa constateerde in 2015 al dat het risico op prijsstijgingen groot was bij fusies. De marktautoriteit bepleitte destijds een grens van 5% maximale prijsstijging na een fusie. Op basis van dat criterium hadden acht van de dertien fusies sinds 2011 niet goedgekeurd moeten worden.

Ook de ACM bracht eerder een kritisch rapport uit over ziekenhuisfusies. De toezichthouder deed vorig jaar onderzoek naar veertien fusies en de conclusie luidde: de fusies hebben niet geleid tot een aantoonbare verbetering van de kwaliteit van zorg.

Minder maatschappelijke draagvlak

De ACM zegt nu meer gewicht te gaan toekennen aan eventuele bezwaren van zorgverzekeraars die met de gefuseerde ziekenhuizen moeten onderhandelen. Ook verwacht de mededingingsautoriteit op basis van de nieuwe onderzoeksresultaten eerder risico’s te zien voor prijsstijgingen. ‘Nu wij steeds meer weten over de gevolgen van ziekenhuisfusies kijken wij steeds kritischer naar de risico’s voor de concurrentie,’ stelt bestuursvoorzitter Chris Fonteijn van de ACM in een verklaring.

De toezichthouder constateert bovendien dat het maatschappelijk draagvlak voor de ‘steeds groter wordende ziekenhuizen’ afneemt. Volgens de ACM wordt de roep steeds luider om bij een ziekenhuisfusie te toetsen of het publieke belang er wel bij is gediend. Op dit moment hebben beide toezichthouders geen wettelijke bevoegdheden om hierop toe te zien. Daarom wordt bijvoorbeeld niet gekeken naar de effecten van een fusie op de toegankelijkheid en kwaliteit van de zorg of de bestuurbaarheid van het ziekenhuis.

‘Substantiële gevolgen’

De NZa pleitte er in 2015 al voor om een dergelijke extra fusietoets in te voeren. Recent herhaalde de marktautoriteit deze oproep in het fusiebesluit van het VU medisch centrum en het Academische Medisch Centrum in Amsterdam. De NZa ziet bij het samengaan van de twee universitaire ziekenhuizen ‘substantiële gevolgen’ voor de betaalbaarheid en de kwaliteit van de zorg, maar zegt nu wettelijk gezien geen bevoegdheden te hebben om hier op in te kunnen grijpen.

De ACM benadrukt in een reactie dat de fusie tussen de twee Amsterdamse ziekenhuizen niet in het vandaag gepubliceerde onderzoek is meegenomen. Een woordvoerder van de ACM: ‘En het is niet aan ons om te beoordelen of er behoefte is aan een toets die kijkt naar dit publieke belang. Dat is aan de politiek.’

Bron: FD

Deel bericht: