Coronacrisis bezorgt virtueel ziekenhuis vliegende start

23 april 2020

Drie miljoen metingen -en dagelijks oplopend- geeft de teller aan van de ‘corona check’ van OLVG en IT-leverancier Luscii. In combinatie met een digitale beslisboom en een medisch regieteam op afstand heeft de app het klassieke triagesysteem in no time op zijn kop gezet. OLVG-topman Maurice van den Bosch durft nog een stap verder te gaan: ‘Digitale technologie aan de voorkant en medische experts die met koptelefoon achter een scherm zitten, eigenlijk is dit het ziekenhuis van de toekomst.’

Tijd voor vergezichten was er niet toen OLVG en Luscii enkele weken geleden de handen ineen sloegen. Als bestuurder zag Van den Bosch een vloedgolf van corona-patiënten op zijn ziekenhuis afkomen. ‘We hebben de eerste weken vooral de crisis gemanaged. Dus het was geen kwestie van: we hebben een goed idee dat we eens rustig gaan starten. We wilden vooral maatschappelijk een steentje bijdragen door te voorkomen dat het zorgsysteem aan de poort zou vastlopen. Ook in Amsterdam kregen we signalen dat met name de telefonisch triage van de huisartsenposten overspoeld werd. En als dat huisartsensysteem vast loopt, komen de patiënten bij ons op de seh. Dat wilden we afvangen met technologie.’

Minder druk

De eerste signalen wijzen er op dat OLVG in deze opzet is geslaagd. ‘Uit overleg met het ROAZ krijgen we terug dat de druk op de telefoonlijnen een stuk minder werd op het moment dat we dit zijn gaan gebruiken’, zegt Van den Bosch. ‘Dus de COVID-golf lijkt opgevangen.’

Steun

Om een gevalideerd antwoord te kunnen geven, hebben de initiatienemers een data-analyse team opgezet, dat samen met de Santeon-ziekenhuizen en het Julius Centrum van UMC Utrecht dieper naar de resultaten kijkt. ‘We hebben veel steun aan een partij als UMC Utrecht, dat onderzoekkennis inbrengt die bij datavalidatie erg belangrijk is’, reageert Van den Bosch. ‘Zo zie je dat we elkaar in een crisis over regio’s en ziekenhuistypes heen weten te vinden.’

Open access

Met data-analyse willen de initiatiefnemers meer dan alleen het eigen gelijk staven. Data-analyse geeft ook invulling aan één van de achterliggende doelstellingen. De app moet niet alleen de directe zorgverlening verbeteren door zorgverleners te ontlasten en potentiële patiënten optimaal helpen, maar fungeert ook als vangnet voor geaggregeerde epidemiologische data. Deze geanonimiseerde datasets moeten de verspreiding van corona scherper in kaart brengen en verduidelijken hoe effectief onze antwoorden op  het virus zijn. Om deze reden worden datasets via open acces ook beschikbaar gesteld aan andere onderzoekers. Dohmen: ‘Wij  denken dat breder inzicht in deze gegevens duidelijk kan maken of onze toepassing effect heeft op zowel  de triagelijn als op de verspreiding van het virus.’

Dekking

Effectieve data-analyse valt of staat vanzelfsprekend bij voldoende input. Ook in dit opzicht zijn de eerste resultaten veelbelovend. Na de introductie in Amsterdam en omstreken is de app inmiddels te gebruiken door inwoners van het werkgebied van tien ziekenhuizen met een potentiële dekking van zeven tot acht miljoen mensen. Het aantal feitelijke aanmeldingen tikt bijna de honderd duizend aan, waarvan 70 duizend actieve gebruikers.

Meerwaarde

Voor een land waar opschaling vaak wordt aangemerkt als achilleshiel van digitale innovatie zijn dit opvallende getallen. Wat verklaart deze snelle opmars?
‘In een crisissituatie zie je dingen mogelijk worden die daarvoor lang duurden’, reageert directeur Pieter de Bey van de Santeon ziekenhuisgroep, waar naast OLVG nog zes andere topklinische ziekenhuizen deel van uitmaken. ‘De Santeon ziekenhuizen werken al meer dan tien jaar in groot vertrouwen samen en de medische teams hebben ervaring met het delen van nieuwe medische kennis, ervan leren en verbeteren. Dit is een uitgelezen moment om te laten zien wat de meerwaarde is van een nieuwe manier van zorg aanbieden, waarbij de expertise uit de eerste lijn en het ziekenhuis beschikbaar komt in de woonkamer van de patiënt.’
‘Het is ook een voordeel dat we konden werken met een concept dat in zich zelf al bewezen was’, zegt Luscii-CEO Daan Dohmen. ‘Met deze user experience konden we de app makkelijk aanpassen voor een nieuw doeleind.’

Toestemming

Volgens de initiatiefnemers is dit strakke format één van de succesfactoren, ook al druist dit in tegen het in de zorgsector welbekende not invented here-syndroom. ‘We hebben in de eerste week van ontwikkeling toestemming gevraagd aan VWS, IGJ en zorgverzekeraars om met dit ene format naar collega-ziekenhuizen te gaan’, legt Van den Bosch uit. ‘Daar hebben we geen concessies aan gedaan. Het is in Nederland gebruikelijk dat elke nieuwe  vorm van technologie bij elk ziekenhuis opnieuw wordt uitgevonden. Wij hebben van tevoren gezegd: we doen het met één methode of niet. Dat eisen we niet omdat we ijdel zijn, maar omdat we door de uniforme manier van werken snel en efficiënt kunnen opschalen en de uitkomsten onderling kunnen vergelijken.’

Continu verbeteren

Onderlinge feedback is daarbij wat Dohmen betreft onontbeerlijk. ‘Het is niet zo dat Luscii of OLVG de wijsheid in pacht heeft. Alle deelnemende ziekenhuizen hebben een vertegenwoordiger in de medical  board. Die kijkt mee naar het medische beleid en zo nodig hebben we elke dag contact. Ten onrechte wordt gedacht dat digitale innovatie een zaak is van een ontwerp vastleggen en dan is het klaar. Eigenlijk is innovatie een proces van kleine stapjes en continu verbeteren. In het verleden lukte dat weinig, omdat iedereen de ruimte had om zijn eigen ding te doen. Door te standaardiseren en feedback heel gericht in te regelen, hebben we nu de mogelijkheid om het stapje voor stapje steeds verder te verbeteren.’

Niet duwen

Anders dan de veelbesproken capiciteitsapp voor intensive care 2twnty4, die door het Landelijk Centrum Patiënten Spreiding (LCPS) met kokend water aan de ziekenhuizen werd gepresenteerd, is gebruik van de corona check-app vrijwillig. ‘We hebben gekozen voor een coalition of the willing‘, zegt Dohmen. ‘Dat betekent dat we niet zijn gaan duwen in regio’s waar op dat moment andere prioriteiten waren. Iedereen mag van onze kennis en infrastructuur gebruik maken, maar het is verder aan een ieder om te bepalen wat hij wel of niet wil. Regio’s die willen aanhaken, helpen we, zodat ze in twee tot drie dagen kunnen starten.’

Eigen dynamiek

Dit alles gebeurt zonder winstoogmerk. Deelnemende instellingen betalen geen licentievergoeding, maar delen wel mee in de meerkosten voor bijvoorbeeld extra cloud-capaciteit. Ook in ander opzicht presenteren de initiatiefnemers de corona check-app als non-concurrentieel. ‘Als ik om me heen kijk zie ik de initiatieven uit de grond schieten’, zegt Dohmen met een schuine blik op de vele nieuw digitale innovaties die de coronacrisis teweeg brengt. ‘We willen niemand de loef afsteken. Andere initiatieven die goed zijn, gunnen we hun eigen dynamiek. Wij concentreren ons vooral op het valideren en verbeteren van ons initiatief.’

Noodzaak

De gekozen aanpak sluit wat Van den Bosch betreft goed aan bij de recente cultuuromslag in de zorg, waarin het  niet langer om concurrentie, maar om samenwerking draait. ‘Sinds het nieuwe hoofdlijnenakkoord in mei  2018 zie je dat er in toenemende mate wordt samen gewerkt. Het vertrouwen in elkaar is gegroeid. Men durft daardoor makkelijker en eerlijker samen te werken. De complexiteit van de zorg is bovendien zo groot dat samenwerking een noodzaak is.’

Politiek lading

Daarbij kan de corona check-app inmiddels rekenen op flinke politieke ruggensteun. Minister Hugo de Jonge gaf de app onlangs een ministerieel stempel van goedkeuring door op TV zijn steun uit te spreken voor een landelijke uitrol. ‘Het heeft een enorme politieke lading gekregen door dat Hugo de Jonge heeft gezegd dat dit een goed idee is’, constateert Van den Bosch.

Privacy

Of dit een onverdeelde zegen is moet nog blijken. Pikant was het feit dat de minister de corona-app in één adem noemde met een mogelijke corona tracking-app, waar enkele lastige privacy aspecten aan kleven. ‘Onze toepassing is nadrukkelijk bedoeld voor de medische begeleiding van burgers die klachten hebben of zich zorgen maken’, zegt Dohmen. ‘Privacy is daarin nummer 1, dat is de basis van onze dienst. We hebben ook bewust gezegd: we hebben geen locatietracking of contacttracking in onze app en wij willen dat ook niet faciliteren.’

Wel is er verkennend contact voor het geval  er een landelijk corona tracking-systeem komt. ‘De vraag is of mensen die volgens een dergelijke app een COVID risico hebben, begeleid kunnen worden via onze app zonder dat er een datakoppeling plaatsvindt’, legt Dohmen uit. ‘Daar kijken we nu met experts naar. Maar het is heel belangrijk dat onze medische begeleidingsapp los staat van elk vorm van locatie- of contact-tracking.’

Toekomst

Voetangels als deze mogen niet verhullen dat de toekomst van de zorg digitaal is. ‘Als je kijkt naar hoe de  zorgvraag zich ontwikkelt met steeds meer oudere patiënten met multi-morbiditeit en als je ziet hoe het traditionele zorgsysteem de afgelopen jaren in toenemende mate is vast gelopen, dan ben ik er van overtuigd dat digitale zorg de toekomstige inrichting van ons zorglandschap nadrukkelijk gaat bepalen’, zegt Van den Bosch.

‘De combinatie van digitale technologie en mensen biedt de mogelijkheid om effectiever met beschikbare arbeidsmarktpotentieel om te gaan’, zegt Dohmen. ‘Dankzij techniek houden professionals meer tijd over voor die mensen die dat het hardst nodig hebben. Onze app laat zien dat dit echt mogelijk is. De mooiste reactie die ik de laatste dagen heb gekregen was van iemand die zei: dit is de menselijkste toepassing van techniek die ik ken.’

 

Bron: Zorgvisie

Deel bericht: